In vitro to metoda zapłodnienia pozaustrojowego stosowana wśród par, które z różnych powodów nie mogą doprowadzić do wydania na świat potomstwa metodami naturalnymi. Znajduje ona zastosowanie przy większości form bezpłodności zarówno u kobiety, jak i u mężczyzny. Samo określenie „in vitro” wywodzi się z łaciny i oznacza dosłownie: „w szkle”. Wynika to z faktu, że do zapłodnienia dochodzi w warunkach laboratoryjnych – w probówce. Stosując metodę in vitro można zwiększyć swoje szanse na potomstwo także w skrajnych przypadkach, gdzie konieczne jest wykonanie zabiegu, który pozwoli na wydobycie męskich lub żeńskich komórek rozrodczych z trudno dostępnych miejsc.

Na czym polega zapłodnienie metodą in vitro?

W metodzie in vitro, po wykonaniu specjalistycznych badań partnerów, pobiera się od kobiety komórki jajowe (za pomocą punkcji), a od mężczyzny – nasienie, z którego wyizolowuje się plemniki. Łączy się je ze sobą w sterylnych warunkach, dzięki czemu po około 18 godzinach dochodzi w większości z nich do zapłodnienia i pierwszych podziałów komórkowych. Zarodki umieszcza się następnie w specjalnych inkubatorach i po około dwóch dniach, gdy posiadają już one od 6 do 8 komórek, przez wąską rurkę doprowadza się do ich przetransferowania do macicy kobiety.

Zobacz też: Jak stres wpływa na płodność?

Do zajścia w ciążę, przy stosowaniu in vitro, dochodzi średnio w 30% przypadków, dlatego przy tej metodzie zapłodnienia następuje po sobie często kilka prób aż do skutku. Najczęściej do zajścia kobiety w ciążę dochodzi w drugiej lub trzeciej próbie, choć zdarza się, że potrzeba aż 6 prób, by osiągnąć końcowy sukces.

Rodzaje zapłodnienia in vitro

Istnieje kilka technik zapłodnienia metodą in vitro. To, którą wybierze lekarz zależy od wielu różnych czynników, takich jak chociażby wiek kobiety i jej stan zdrowia, przyczyna niepłodności, jakość męskich i kobiecych komórek rozrodczych oraz ewentualne dotychczasowe doświadczenia w stosowaniu innych technik zapłodnienia metodą in vitro. Można wyróżnić 5 zasadniczych rodzajów zapłodnienia in vitro: IVF-ET, ICSI, ICSI-MESA, ICSI-TESE oraz IMSI.

Zobacz też: Niepłodność – przyczyny problemów zajścia w ciążę

IVF-ET to najczęściej stosowana technika zapłodnienia metodą in vitro. Stosuje się ją zazwyczaj w przypadku problemów z drożnością jajowodów, kłopotów z owulacją i endometriozy u kobiety, ale także, jeśli w spermie mężczyzny jest mała liczba plemników lub są one złej jakości. W tej metodzie wykorzystuje się leki hormonalne by wywołać dojrzewanie w jajnikach jednocześnie kilku bądź kilkunastu komórek jajowych. Następnie pobiera się je i miesza pozaustrojowo z męskimi plemnikami (w stosunku 1 komórka jajowa na 75000 plemników), w warunkach zbliżonych do tych, które panują w ludzkim organizmie (środowisko wodne, temperatura 37 stopni Celsjusza zawartość dwutlenku węgla 5%). Po około 18 godzinach obserwuje się czy doszło do zapłodnienia i powstania zarodków. Jeśli tak, to po około 2 dobach, gdy dojdzie do pierwszych podziałów komórkowych, transferuje się zarodki bezpośrednio do macicy.

ICSI to z kolei technika zapłodnienia in vitro stosowana przy słabych parametrach nasienia przyszłego ojca (jak chociażby niska ruchliwość plemników, ich mała liczba lub słaba budowa). Technika zapłodnienia ICSI polega na iniekcji jednego plemnika do komórki jajowej. Wykorzystuje się do tego celu specjalny mikroskop. Pojedynczy plemnik zostaje wówczas zassany do cienkiej pipety i po przekłuciu otoczki komórki jajowej, jest on transportowany bezpośrednio do jej wnętrza.

Zobacz też: Problemy z seksem po porodzie

Trzecia i czwarta technika zapłodnienia metodą in vitro – odpowiednio ICSI-MESA i ISCI-TESE, pozwalają na zostanie ojcem przez mężczyzn, którzy posiadają azoospermię (czyli brak plemników w nasieniu), wywołaną brakiem nasieniowodów lub ich niedrożnością, a same jądra zachowały umiejętność produkcji plemników. Pozyskanie plemników w metodzie ISCI-MESA następuje poprzez nacięcie moszny i wysunięcie jądra z najądrzem, a następnie wyssanie cieczy nasiennej (w której znajdują się plemniki) z żółtawych kanalików nasiennych. Z kolei pozyskanie plemników w metodzie ISCI-TESE następuje przez punkcję jądra. Plemniki, które pozyskało się stosując te dwie metody, łączy się z komórkami jajowymi przy wykorzystaniu techniki zapłodnienia ICSI, czyli dokonuje się iniekcji pojedynczego plemnika do komórki jajowej z wykorzystaniem mikroskopu.

Ostatnia z technik zapłodnienia in vitro – IMSI to jedna z najnowocześniejszych odmian zapłodnienia tą metodą. Polega ona na tym, że po pobraniu nasienia od mężczyzny, dokonuje się wyboru w warunkach laboratoryjnych pojedynczego plemnika, przy wykorzystaniu technik obrazowania cyfrowego. Dokonuje się jego dużego powiększenia (rzędu 6000 razy), dzięki czemu można w bardzo precyzyjny sposób określić jego strukturę morfologiczną i wybrać plemnik, który będzie posiadał idealną budowę, przez co można uniknąć ryzyka poronienia. Metodę IMSI można traktować jako rozszerzoną metodę ICSI, ponieważ po wyselekcjonowaniu plemnika, także dokonuje się jego iniekcji do komórki jajowej przez przekłucie jej otoczki.

Zobacz też: Inseminacja jako jedna z metod wspomagania rozrodu

Wskazania do zapłodnienia metodą in vitro

Istnieje szereg przyczyn niepłodności i innych sytuacji związanych ze zdrowiem partnerów, w przypadku których zastosowanie metody zapłodnienia in vitro może być skuteczne. Są to:
– czynniki jajowodowe, czyli brak jajowodów, ich uszkodzenie lub niska drożność, które uniemożliwiają bądź w poważny sposób ograniczają możliwość zajścia kobiety w ciążę,
– zaburzenia hormonalne w trakcie trwania cyklu menstruacyjnego u kobiety,
– endometrioza – schorzenie związane z występowaniem błony śluzowej macicy poza jamą macicy, prowadzące do niedrożności jajowodów i związanych z tym zaburzeń w zdolnościach rozrodczych,
– brak możliwości wykrycia u kobiety przyczyn niepłodności, jeśli trwa ona co najmniej 3 lata, w przypadku kobiet powyżej 35 roku życia, bądź co najmniej 1 rok, w przypadku młodszych kobiet,
– czynnik męski, czyli mała liczba plemników w nasieniu lub ich niska ruchomość,
– nosicielstwo wirusa HCV lub HIV przez mężczyznę (jeśli kobieta jest zdrowa),
– zachorowanie kobiety na nowotwór, którego leczenie może doprowadzić do nieodwracalnego uszkodzenia jajników.

Zobacz tez: Naprotechnologia – leczenie niepłodności

Badania, które należy wykonać przed zapłodnieniem in vitro

Przed próbą dokonania zapłodnienia metodą in vitro, konieczne jest przeprowadzenie specjalistycznych badań. Dotyczą on nie tylko kobiety, która decyduje się na zajście w ciążę, ale także jej partnera.

Jeśli chodzi o badania przed in vitro u kobiet, obejmują one przede wszystkim badania cytologiczne oraz USG piersi, a także badania krwi ogólne i pod kątem występowania zagrożenia w postaci wirusów (mające wykluczyć cytomegalię, toksoplazmozę, wirusa HIV oraz wirusowe zapalenie wątroby typu B i C). Z kolei przed zastosowaniem metody zapłodnienia in vitro, mężczyzna, który chce zostać ojcem, oprócz tego, że tak jak kobieta ma obowiązek poddania się specjalistycznemu badaniu krwi, musi również mieć przeprowadzone rozszerzone badanie nasienia, które pozwoli stwierdzić, czy występują w nim plemniki oraz czy i jaka jest szansa na dokonanie zapłodnienia pozaustrojowego.

U kobiety i u mężczyzny dokonuje się oprócz tego badania kariotypu, czyli liczby oraz struktury chromosomów. Takie badanie ma określić czy występują w tej kwestii ewentualne nieprawidłowości, które mogłyby prowadzić do poronienia lub też wystąpienia u dziecka choroby genetycznej.

Zobacz też: Czy podnoszenie rąk w ciąży szkodzi dziecku?

Procedura in vitro – krok po kroku

Procedurę in vitro można podzielić na 4 zasadnicze etapy: stymulacji hormonalnej, pobrania dojrzałych komórek jajowych, łączenia komórek jajowych z plemnikami w laboratorium oraz transferowania powstałych wskutek tego zarodków bezpośrednio do macicy.

Stymulacja hormonalna, czyli pierwszy etap procedury in vitro, polega na oddziaływaniu na organizm kobiety za pomocą środków farmakologicznych, w taki sposób, żeby stworzyć w jajnikach warunki do dojrzewania nawet od 5 do 10 komórek jajowych jednocześnie. Dzięki temu można zwiększyć szanse na powodzenie zapłodnienia metodą in vitro, ponieważ w standardowym cyklu owulacyjnym, podczas owulacji, w jajniku dojrzewa tylko jedna komórka jajowa. W ramach kuracji hormonalnej wstrzykuje się podskórnie agonistę gonadoliberynę przez 14 dni lub też przez 3 dni od pierwszego dnia cyklu menstruacyjnego, a następnie aplikuje się gonadotropinę do czasu, gdy komórki jajowe nie osiągną odpowiedniej wielkości.

W drugim etapie procedury in vitro, tuż przed owulacją, pobiera się od kobiety komórki jajowe za pomocą punkcji. Taki zabieg sterowany jest za pomocą USG, i wykorzystuje się w nim igłę, którą wyciąga się komórki jajowe przez sklepienie pochwy. W międzyczasie mężczyzna oddaje nasienie, które posłuży do dokonania zapłodnienia pozaustrojowego w warunkach laboratoryjnych. Po zabiegu pobrania komórek jajowych, kobiecie aplikuje się specjalne hormony, których zadaniem jest przygotowanie śluzówki macicy na przyjęcie zarodka.

Zobacz też: Mama wraca do pracy – kariera i macierzyństwo

Trzeci etap procedury in vitro to najważniejszy etap, w którym dochodzi do połączenia komórki jajowej z plemnikiem i powstania zarodka. Etap ten obejmuje procedury, które są wykonywane w sterylnych warunkach, w laboratorium. Stosuje się wówczas jedną z dwóch metod połączenia komórek rozrodczych – wymieszanie ich ze sobą bądź też ręczne połączenie przy wykorzystaniu specjalistycznej aparatury.

Ostatnim etapem procedury zapłodnienia metodą in vitro, jest umieszczenie zarodków w macicy. Dochodzi do tego najczęściej po około dwóch dniach od powstania zarodków i ich pierwszych podziałów komórkowych. Zarodki (zazwyczaj w ilości 2-3 by zwiększyć szansę na ciążę), wprowadza się do macicy kobiety za pomocą rurki. Po zabiegu kobiecie podaje się progesteron, który ma spowodować, że wzrosną szansę na to, że zarodek zagnieździ się w macicy. Aby sprawdzić czy zabieg in vitro skończył się powodzeniem, już po dwóch tygodniach od embriotransferu (czyli wprowadzenia zarodka do macicy), można zdecydować się na wykonanie jednego z dostępnych na rynku testów ciążowych lub zlecić badania krwi, które potwierdzą ciążę lub też w przypadku braku efektów, skłonią do podjęcia kolejnych prób przy wykorzystaniu zarodków, które nie zostały wykorzystane na początku.

Tokofobia – paniczny lęk przed porodem

Kiedy niemowlę zaczyna się uśmiechać?

Objawy depresji – podstępna choroba duszy

Jak uniknąć rozstępów w ciąży?

Odwiedź i polub nas
Oceń